فواید پازل برای کودکان

فواید پازل برای کودکان در چند مهارت هم‌زمان دیده می‌شود؛ کودک برای جا انداختن هر قطعه باید تمرکز کند، شکل را بسنجد، دست خود را دقیق حرکت دهد و تا کامل شدن تصویر ادامه بدهد. همین چهار کار ساده، چند توانایی مختلف را با هم تمرین می‌دهند. در ادامه هر یک از این فایده‌ها را جداگانه بررسی می‌کنیم.

پازل چه فوایدی برای کودکان دارد؟

فواید پازل برای کودکان به یک مهارت محدود نمی‌ماند و جدول زیر نشان می‌دهد هر فایده از کدام رفتار کودک هنگام بازی به دست می‌آید.

نکته مهم این است که همه این مهارت‌ها در یک نشست بازی و بدون آنکه کودک احساس کند در حال تمرین است، درگیر می‌شوند.

پازل تنها عضو خانواده بازی‌های فکری نیست. برای دیدن جایگاه آن در این دسته، مطلب بازی فکری چیست و چه فوایدی برای کودکان دارد را بخوانید و نگاهی به فهرست کامل آن بیندازید.

پازل چگونه تمرکز کودک را تقویت می کند؟

بیشتر بخوانید:فواید لگو برای کودکان

مطالعه بیشتر

پازل هدفی روشن و قابل مشاهده دارد و همین موضوع، توجه کودک را روی یک کار نگه می‌دارد. او می‌داند تصویر باید کامل شود و هر قطعه، یک قدم او را به آن هدف نزدیک‌تر می‌کند.

توجه در این بازی به شکل مرحله‌ای شروع می‌شود؛ کودک قطعه‌ای را برمی‌دارد، جای آن را می‌سنجد و پس از جا افتادن، سراغ قطعه بعدی می‌رود. همین چرخه کوتاه، خستگی ذهنی را به تعویق می‌اندازد.

نکته‌ای که والدین باید رعایت کنند، قطع نکردن بازی در میانه کار است. اجازه دادن به کودک برای تمام کردن یک پازل، همان چیزی است که مدت توجه او را به‌مرور طولانی‌تر می‌کند.

تاثیر پازل بر مهارت حل مسئله

هر قطعه پازل یک مسئله کوچک است؛ کودک باید تصمیم بگیرد این قطعه به کدام بخش تصویر تعلق دارد و آن را در جای درست بگذارد.

مسیر رسیدن به پاسخ هم آموزنده است. کودک ابتدا حدس می‌زند، امتحان می‌کند و اگر جا نیفتاد، حدس دیگری می‌زند؛ همین چرخه آزمون و اصلاح، دقیقا الگوی حل مسئله واقعی به شمار می‌رود.

تاثیر پازل بر رشد کودک در این حوزه به بازخورد فوری آن برمی‌گردد؛ قطعه یا جا می‌افتد یا نمی‌افتد و کودک بلافاصله درستی یا نادرستی حدس خود را می‌فهمد، بدون آنکه کسی به او بگوید.

تقویت مهارت حرکتی ظریف و هماهنگی چشم و دست

بیشتر بخوانید:فواید لگو برای کودکان

مطالعه بیشتر

برداشتن یک قطعه، چرخاندن آن میان انگشتان و فشار دادن آرام تا لحظه جا افتادن، عضلات کوچک دست را تمرین می‌دهد. همین عضلات بعدها مداد گرفتن و نوشتن را ممکن می‌کنند.

هماهنگی چشم و دست هم در همان لحظه ساخته می‌شود؛ چشم شکل قطعه و شکل جای خالی را می‌سنجد و دست باید حرکت خود را با این سنجش تنظیم کند.

فواید بازی با پازل برای کودک در این بخش با تکرار به دست می‌آید. کودک این حرکت را ده‌ها بار در یک نشست تکرار می‌کند و همین تکرار، دقت حرکتی او را بالا می‌برد.

پازل چگونه درک فضایی کودک را تقویت می کند؟

شاید مهم‌ترین بخش فواید پازل برای کودکان همین باشد؛ درک فضایی یعنی توانایی تصور شکل‌ها در ذهن، چرخاندن آن‌ها و سنجیدن رابطه اندازه و موقعیت. همین توانایی، پایه یادگیری هندسه و نقشه‌خوانی به شمار می‌رود.

پژوهش‌ها این رابطه را مستقیم سنجیده‌اند. در مطالعه‌ای روی پنجاه و سه کودک و والدین آن‌ها، بازی خانگی کودکان از بیست و شش تا چهل و شش ماهگی هر چهار ماه یک بار مشاهده و مهارت فضایی آن‌ها در پنجاه و چهار ماهگی سنجیده شد.

نتیجه روشن بود؛ کودکانی که با پازل بازی کرده بودند، در آزمون‌های چرخاندن و جابه‌جا کردن ذهنی شکل‌ها بهتر از کودکان دیگر عمل کردند. حدود نیمی از کودکان آن مطالعه، دست‌کم یک بار در حال بازی با پازل دیده شده بودند.

سازوکار این اثر ساده است؛ کودک پیش از گذاشتن قطعه، باید آن را در ذهن خود بچرخاند و نتیجه را تصور کند و همین تصویرسازی ذهنی، تمرین مستقیم درک فضایی است.

آیا پازل به تقویت حافظه کودک کمک می کند؟

بیشتر بخوانید:فواید لگو برای کودکان

مطالعه بیشتر

بله و این کمک از دو مسیر انجام می‌شود. مسیر اول، به خاطر سپردن تصویر نهایی است؛ کودک تصویر روی جعبه را به‌عنوان نقشه راه در ذهن نگه می‌دارد.

مسیر دوم، یادآوری قطعاتی است که پیش‌تر دیده و کنار گذاشته است. وقتی به بخشی از تصویر می‌رسد، باید به یاد بیاورد که قطعه مناسب آن را کجا دیده بود؛ همین کار، حافظه کاری او را تمرین می‌دهد.

پازل‌های تکراری هم ارزش خود را دارند. کودکی که یک پازل را چند بار می‌سازد، هر بار سریع‌تر عمل می‌کند و همین سرعت، نشانه ملموس تقویت حافظه او است.

پازل چگونه صبر و پشتکار کودک را تقویت می کند؟

پازل برخلاف بسیاری از بازی‌ها، نتیجه فوری نمی‌دهد و کودک باید ده‌ها قطعه را جا بیندازد تا تصویر کامل شود. همین فاصله میان شروع و نتیجه، تمرین صبر است.

ناکامی هم بخشی از این بازی است؛ قطعه‌ای که به نظر مناسب می‌رسید، جا نمی‌افتد. کودک یاد می‌گیرد که این ناکامی پایان کار نیست و باید گزینه بعدی را امتحان کند.

نقش والدین اینجا حساس است. اگر بزرگ‌تر بلافاصله قطعه درست را نشان بدهد، کودک فرصت تمرین صبر را از دست می‌دهد؛ بنابراین بهتر است تنها یک راهنمایی کلی داده شود و ادامه کار بر عهده خود او بماند.

آیا پازل باعث افزایش اعتماد به نفس کودک می شود؟

بیشتر بخوانید:فواید لگو برای کودکان

مطالعه بیشتر

بله و دلیل آن، ملموس بودن نتیجه است. کودک در پایان کار تصویری کامل در برابر خود می‌بیند که خودش آن را ساخته و این حس توانمندی با تشویق لفظی ساخته نمی‌شود.

شرط این اثر، متناسب بودن سختی پازل است. پازلی که کودک بتواند در زمان معقولی تمامش کند، اعتماد به نفس می‌سازد؛ در حالی که پازل بیش از حد دشوار، نتیجه معکوس می‌دهد.

اهمیت پازل برای کودکان در همین نقطه با انتخاب درست گره می‌خورد. تجربه موفق تکرارشونده، آن چیزی است که باور کودک به توانایی خود را می‌سازد.

بازی با پازل برای چه سنی مناسب است؟

فواید پازل برای کودکان زودتر از تصور بیشتر والدین آغاز می‌شود. از حدود یک سالگی، پازل‌های چوبی دسته‌دار با یک تا چند قطعه قابل استفاده هستند و کودک تنها قطعه را برمی‌دارد و دوباره جا می‌گذارد.

از حدود دو تا سه سالگی، پازل‌های درشت با پنج تا بیست قطعه مناسب می‌شوند و کودک با مفهوم به هم قفل شدن قطعات آشنا می‌گردد. از سه سالگی به بعد، پازل‌های تصویری واقعی وارد می‌شوند و تعداد قطعات به‌تدریج بالا می‌رود.

هشدار ایمنی مهم این است که قطعات کوچک برای کودکان زیر سه سال خطر خفگی دارند؛ بنابراین تا این سن باید فقط از قطعات درشت مخصوص همین گروه سنی استفاده شود و بازی زیر نظر بزرگ‌تر انجام گیرد.

برای انتخاب پازلی متناسب با سن و توانایی کودک، می‌توانید تعداد قطعات مناسب را در دسته‌بندی خرید پازل و جورچین کیدزچی بررسی و انتخاب کنید.

پازل چوبی بهتر است یا مقوایی؟

بیشتر بخوانید:فواید لگو برای کودکان

مطالعه بیشتر

هر دو گزینه کاربرد خود را دارند و انتخاب میان آن‌ها بیش از هر چیز به سن کودک بستگی دارد. جدول زیر تفاوت‌های اصلی را کنار هم می‌گذارد.

نتیجه عملی این مقایسه ساده است؛ برای کودک زیر سه سال، پازل چوبی درشت انتخاب امن‌تر و بادوام‌تری است و برای کودک بزرگ‌تر که تعداد قطعه بیشتری می‌خواهد، پازل مقوایی گزینه اقتصادی‌تری خواهد بود.

چگونه پازل مناسب برای کودک انتخاب کنیم؟

انتخاب درست، تفاوت میان پازلی است که چند بار ساخته می‌شود و پازلی که یک بار کنار گذاشته می‌شود. چهار معیار زیر را پیش از خرید بررسی کنید.

معیار اول، تعداد قطعات متناسب با سن است. بهترین سطح، پازلی است که کودک بتواند آن را در یک نشست و در زمانی کوتاه تمام کند تا انگیزه ادامه دادن حفظ شود.

معیار دوم، موضوع تصویر است. کودکی که به حیوانات یا خودرو علاقه دارد، با تصویر مورد علاقه خود بیشتر درگیر می‌شود و همین علاقه، عامل اصلی تکرار بازی است.

معیار سوم، اندازه فیزیکی قطعات است؛ قطعه باید به‌راحتی در دست کودک بنشیند. معیار چهارم هم کیفیت و ایمنی محصول است؛ لبه بدون تیزی، رنگ استاندارد و چاپ بادوام، سه شرط حداقلی به شمار می‌روند.

مزایای پازل برای کودکان با افزایش سن و توانایی ذهنی کودک، با بازی‌های چالش‌برانگیزتر تکمیل می‌شود. برای ارتقای این مهارت‌ها، خرید بازی معمایی را متناسب با سن کودک انتخاب کنید.

بازی با پازل به صورت انفرادی بهتر است یا همراه والدین؟

بیشتر بخوانید:فواید لگو برای کودکان

مطالعه بیشتر

هر دو حالت لازم‌اند و جای یکدیگر را نمی‌گیرند. بازی انفرادی به کودک اجازه می‌دهد با سرعت خودش پیش برود، اشتباه کند و استقلال خود را تجربه کند.

بازی همراه والدین اما یک مزیت جداگانه دارد. در همان پژوهشی که پیش‌تر اشاره شد، میزان مشارکت والدین و زبانی که هنگام بازی به کار می‌بردند، بخشی از تفاوت میان کودکان را توضیح می‌داد.

نکته کاربردی برای والدین این است که هنگام بازی، واژه‌های فضایی را به کار ببرند؛ واژه‌هایی مانند بالا، کنار، بچرخان، لبه و گوشه. همین واژه‌ها، درک فضایی کودک را همراه با بازی می‌سازند.

بازی‌های گروهی دیگری هم برای اوقات مشترک خانوادگی مناسب هستند. فهرست عنوان‌های خانوادگی را در خرید بازی رومیزی زیر نظر بگیرید.

جمع بندی؛ پازل چه چیزی به کودک می دهد؟

فواید پازل برای کودکان از تمرکز و حل مسئله شروع می‌شود و تا درک فضایی و اعتماد به نفس ادامه پیدا می‌کند. شرط اصلی، متناسب بودن تعداد قطعات با سن کودک است. برای سنین پایین سراغ پازل چوبی درشت بروید. کنار کودک بنشینید و هنگام بازی از واژه‌های فضایی استفاده کنید.